Zes manieren om te overleven — en wat er mogelijk wordt als je ze herkent

​

​

Het lichaam vertelt wat de mond niet kan

Soms vertelt het lichaam een verhaal dat de mond niet kan uitspreken. De schouders die optrekken bij een bepaald woord. De adem die stilvalt bij een bepaalde herinnering. De kaken die op slot gaan zodra het gesprek de vader bereikt. Karakterstructuren zijn de patronen die ontstaan wanneer we als kind leren te overleven in een wereld die te veel of te weinig geeft. Ze zetten zich vast — niet alleen in onze gedachten en gedragingen, maar in ons vlees, onze houding, onze adem. Het lichaam houdt de rekening bij.

 

De wortels

In de jaren dertig observeerde de Weense psychiater Wilhelm Reich iets dat zijn collega’s over het hoofd zagen: trauma nestelt zich niet alleen in herinneringen, maar ook in spieren, houding en ademhaling. Alexander Lowen en John Pierrakos vormden dit inzicht om tot wat we nu bio-energetica en Core Energetics noemen. Uit hun werk ontstonden zes herkenbare patronen — zes manieren waarop kinderen leerden te overleven. Niet zes ziektebeelden.

 

Zes vormen van briljante overlevingskunst.​​

• De Ontwijker trekt zich terug uit zijn lichaam — een mens wiens zenuwstelsel vroeg leerde dat de wereld buiten gevaarlijk was, en die een rijke innerlijke wereld schiep als schuilplaats.

• De Zoeker reikt naar buiten met een hunkering die geen voedsel kan stillen — een mens die vroeg leerde dat er niet genoeg was.

• De Versmelter vloeit over in de ander, grenzeloos — een mens die leerde dat een eigen ‘ik’ gevaarlijk was.

• De Drager torst met gebogen schouders een onzichtbaar gewicht — een mens die leerde dat de eigen wil onderdrukt moest worden om de verbinding te bewaren.

• De Strateeg draagt zijn bovenlichaam als een schild — een mens die leerde dat kwetsbaarheid levensgevaarlijk is en dat controle de enige bescherming biedt.

• De Presteerder houdt zijn adem in achter een strak harnas van competentie — een mens die leerde dat liefde alleen verdiend kon worden door te presteren.

​

Waarom we afscheid nemen van oude namen

Als je eerder met karakterstructuren hebt gewerkt — in een workshop, in therapie, of via eerdere versies van deze website — dan ken je de namen schioïd, oraal, symbiotisch, masochistisch, psychopathisch en rigide. Die namen komen uit de psychiatrie van de vorige eeuw. Ze beschrijven wat er klinisch 'mis' zou zijn met iemand.

In mijn vijftig jaar als therapeut heb ik gezien wat die namen doen. Een vrouw die hoorde dat ze een masochistische structuur had, werd bleek: "Maar dat zijn toch mensen die van pijn genieten?" Een man die ontdekte dat hij psychopathische trekken had, stond op en verliet de zaal. De oude namen beschamen mensen voor iets waarvoor ze mededogen verdienen.

​

Daarom gebruik ik vanaf nu — in mijn boek Wond(er)Werk, in de Spiegelwerk-test, in de workshops en op deze website — namen die beschrijven wat de structuur doet, niet wat er mis mee zou zijn. Namen die je kunt uitspreken zonder te blozen. De kennis erachter is dezelfde. Reich, Lowen en Pierrakos spreken nog steeds. Alleen de taal is veranderd — van diagnose naar herkenning.

​