Het fundament onder alles

Bewustzijn als fundament

Onder al mijn werk ligt één overtuiging: bewustzijn is niet iets wat het brein maakt. Het is de grond waaruit alles voortkomt. Het brein is eerder een filter — een venster dat een klein deel ervan doorlaat, zodat we als mens kunnen leven.

Waar het begon

Als jonge man las ik The Dancing Wu Li Masters van Gary Zukav, over de nieuwe natuurkunde en de oosterse wijsheid. Het zette een deur open die nooit meer dichtging. Kort daarna volgde een ingrijpende bewustzijnservaring die me liet voelen wat ik tot dan toe alleen gelezen had: dat er veel meer is dan wat we dagelijks waarnemen.

Aldous Huxley sprak al over het brein als een "reduceerventiel": een klep die de overweldigende stroom van bewustzijn terugbrengt tot wat nodig is om te overleven. Die gedachte heeft me nooit meer losgelaten. Hedendaags hersenonderzoek naar het voorspellende en lerende brein geeft er verrassend veel nieuwe taal voor.

Misschien maken hersenen geen bewustzijn. Misschien ervaart bewustzijn via de hersenen hoe het is om iets niet te weten — en het te moeten vinden.

Wat dat betekent voor therapie

Als het brein een filter is, dan is trauma een filter dat zich heeft vernauwd. Wat ooit gevaarlijk was, mag niet meer binnenkomen; wat ooit pijn deed, wordt buiten de deur gehouden. Dat beschermt — en het maakt het leven smal. Een masker is in die zin ook een filter.

Heling is dan niet: iets nieuws toevoegen. Heling is: het filter weer laten ademen. Ruimte maken, zodat er meer van wie je werkelijk bent door kan stromen. Daarom werk ik zo graag met het lichaam, de adem, meditatie, muziek en stilte. Ze spreken een laag aan die onder het denken ligt.